Ontmoet de 'Collectie van M'

Ontmoet de collectie

Collectie van M

‘Collectie van M’: zo heet de nieuwe opstelling die je de komende 5 jaar in M kan bekijken. Van historische voorwerpen tot hedendaagse kunst, van tekeningen en schilderijen tot ruimtelijke installaties, van piepkleine zakhorloges tot metershoge altaarstukken – het krijgt allemaal een plek.

In deze ‘Digitale expo’ nemen we je mee langs enkele toppers uit de eerste zaal van ‘Collectie van M’. Die belicht twee thema’s. ‘Wat het oog (niet) ziet’ stelt de vraag wat er gebeurt als we naar kunst kijken. Hoe verhoudt een werk zich tot zijn context? Hoe dagen kunstenaars onze blik uit? En wat zien we wanneer we langer stilstaan bij een werk?

Kunstenaars zijn zich altijd al bewust geweest van de factoren die een rol spelen bij het maken en beleven van kunst, zoals licht, ruimte en tijd. ‘De condities van het kijken’, het tweede thema, illustreert hoe kunstenaars met die factoren omgaan, en welke rol die spelen bij onze eigen beleving van kunst – samen met onze persoonlijkheid, culturele achtergrond en gemoedstoestand.

Wolfgang de Smet

‘Interieur van de Sint-Pieterskerk te Leuven’, 1667

Kunst kan je bekijken op heel wat verschillende plekken. In een museum zoals M natuurlijk, maar ook in het straatbeeld, in openbare gebouwen, in kerken, of gewoon bij je thuis. En hoe je een kunstwerk beleeft, hangt sterk af van waar je het bekijkt.

Het schilderij van Wolfgang de Smet is een artistieke impressie van de Leuvense Sint-Pieterskerk in het jaar 1667. Tegenwoordig is de kerk vanbinnen grotendeels ‘naakt’, maar in die tijd was het interieur aangekleed met altaarstukken, grafmonumenten, religieus meubilair, schilderijen en beeldhouwwerken. Al die kunstwerken waren er niet enkel om bewonderd te worden: ze hadden een duidelijke functie binnen de katholieke liturgie en devotie.

Van de afgebeelde werken zijn er in de loop der jaren heel wat verkocht, geroofd door buitenlandse regimes of om andere redenen uit de kerk gehaald. Sommige, zoals een metershoog 16e-eeuws Christoffelbeeld en een heilige Drievuldigheid uit de omgeving van Rogier van der Weyden, kwamen terecht in de collectie van M. Je komt ze tegen in de museumzalen.

Wolfgang de Smet, ‘Interieur van de Sint-Pieterskerk te Leuven’, 1667, bron: artinflander.be, foto: Dominique Provost

Anna Zacharoff

‘National Museum’, 2019, Cera-collectie bij M Leuven

In een museum gaan we op een andere manier om met kunstwerken dan in een kerk. In haar werk ‘National Museum’ – een deels imaginaire maquette van een museum in Stockholm – bevraagt Anna Zacharoff het museum als instelling. De maquette is opengetrokken en ontdaan van alle kunstwerken. Zo blijft een leeg gebouw over, dat vragen oproept over de rol of impact van musea.

‘National Museum’, Anna Zacharoff, 2019, Cera-collectie bij M Leuven © de kunstenaar, foto: Miles Fischler

Anna Zacharoff, National Museum, 2019, foto: © Lola Pertsowsky

Robert de Nole

‘Sint-Annaretabel’, 1610

Naast elkaar in de eerste zaal hangen het Sint-Annaretabel van Robert de Nole uit 1610 en het fotografische drieluik ‘V.L.-L.V. 17’ van Dirk Braeckman uit 2017. Vier eeuwen verschil, en toch hanteren de kunstenaars verwante artistieke strategieën.

Het retabel komt uit de kerk van het ondertussen verdwenen Celestijnenklooster in Heverlee en bestaat uit 14 panelen van Engels albast. Het zijn onbeschilderde reliëfs: ze moeten het dus van de schaduwwerking hebben om een gevoel van diepte op te wekken. De eenvoud van het materiaal geeft de panelen haast een moderne indruk, maar oorspronkelijk waren ze ingebed in een imposante architecturale omlijsting, en sommige details waren verguld. Het visuele effect zal dus helemaal anders zijn geweest dan in de strakke, neutrale omgeving
van het museum.

Robert de Nole, ‘Sint-Annaretabel’, 1610, bron: artinflanders.be, foto: Dominique Provost

Dirk Braeckman

‘V.L.-L.V. 17 #1-3’, 2017

Ook het werk van Dirk Braeckman bevraagt de grenzen van ons kijken. Hij maakte drie foto’s van hetzelfde schilderij van Veronese en manipuleerde die in de donkere kamer zo dat er nieuwe, unieke beelden ontstonden.

De korreling, vlekken, uitsnijdingen en het vlakke perspectief maken een nieuwe interpretatie mogelijk. Flitslicht en schaduwwerking zijn nadrukkelijk aanwezig. Het resultaat: drie beelden die draaien rond de materialiteit van de fotografie en die de eigenschappen van dat medium schilderkunstig inzetten.

Dirk Braeckman, ‘V.L.-L.V. 17 #1-3’, 2017 © Dirk Braeckman, Courtesy Zeno X Gallery, Antwerp, foto: Dirk Pauwels voor M Leuven

Tina Gillen

‘Rain or Shine’, 2013, Collectie Vlaamse Gemeenschap bij M Leuven

Dit immense schilderij speelt met onze perceptie. Is dit een abstract spel van lijnen en kleuren? Of kijken we door de gebarsten voorruit van een auto? Met composities die het midden houden tussen figuratie en abstractie reflecteert Gillen op een indirecte manier over de werkelijkheid om ons heen. Doordat ze is vertrokken van foto’s van door overstroming geteisterde huizen, raakt ze aan de kwetsbare nietigheid van de mens in het licht van de klimaatproblematiek.

‘Rain or Shine’, Tina Gillen, 2013, Collectie Vlaamse Gemeenschap bij M Leuven, foto: © de kunstenaar

Michiel Coxie

Triptiek met de Calvarie, en de Annunciatie op de buitenluiken, 1571

Zoals ieder drieluik bestaat dit werk van Michiel Coxie – in zijn tijd bekend als de Vlaamse Rafaël – uit een centraal middenpaneel en twee zijluiken. Alleen tonen we het hier zoals het meestal getoond werd in de abdijkerk: in gesloten toestand. Enkel op speciale momenten openen we – opnieuw net zoals vroeger – de zijluiken en kan je de binnenkant bekijken. Het drieluik werd eind jaren 1560 besteld door Philips de Hosden (+1569), abt van de Leuvense Sint-Geertruiabdij. In onze collectie bevinden zich ook twee kostbare liturgische gewaden, een koorkap en een kazuifel, die de abt in 1558 bestelde bij het Brusselse borduuratelier van Bartholomeus van de Kerckhove.