Hoe beïnvloeden de zintuigen onze kunstbeleving?

Hoe beïnvloeden de zintuigen onze kunstbeleving?

Zaalzicht 'Wael Shawky: Dry Culture Wet Culture', 2022, M Leuven

Zaalzicht 'Wael Shawky: Dry Culture Wet Culture', 2022, M Leuven, foto: © Eline Willaert voor M Leuven

Ons kijkgedrag wordt beïnvloed door allerlei factoren: onze achtergrond, de beelden die we dagelijks verwerken, geuren, kleuren… In de Denkvoerreeks ‘Ge wordt beïnvloed’ nemen experts verschillende van die factoren onder de loep: van woord, geluid en achtergrond tot onderzoek.

 

De eerste van die vier lezingen gaat over geluid en wordt gegeven door Frank Duchêne, audioproducer en docent bij PXL-Music, en Koen Brandt, audioregisseur en componist bij Het Geluidshuis.

Zaalzicht 'Wael Shawky: Dry Culture Wet Culture', 2022, M Leuven

Zaalzicht 'Wael Shawky: Dry Culture Wet Culture', 2022, M Leuven, foto: © Eline Willaert voor M Leuven

Het Geluidshuis is een Antwerps bedrijf dat van alles doet met audio: van hoorspelen tot radiospots, van sounddesign tot podcasts. Brandt richtte het bedrijf op, Duchêne werkt er veel mee samen.

 

Koen Brandt: “We zijn de lezing nog volop aan het uitwerken, maar het uitgangspunt is dat geluid in vergelijking met beeld een ondergeschoven kindje is: in de kunst, in de film, op tv... En dat terwijl het zo belangrijk is. Geluiden herkennen is een van de eerste dingen die een baby leert. Dat moet ook, want geluiden kunnen interpreteren zit in het basispakket van menselijke overlevingstechnieken.”


“In de lezing gaan we het hebben over twee topics. Eén: wat is geluid eigenlijk? Als je erover gaat nadenken, besef dat je geluid niet op zichzelf bestaat: het wordt altijd fysiek voortgebracht. Soms door de natuur om ons heen – denk maar aan bladeren die ruisen in de wind, of het bulderen van de zee als ze inbeukt op de rotsen. En soms door onszelf: we klappen in onze handen, we schenken een glas in of laten het per ongeluk vallen... En natuurlijk maken we ook geluid met onze stem. Je dochter die aan de telefoon liegt dat ze bij een vriendinnetje blijft slapen, een baby die huilt, je favoriete zanger...”


“Elk geluid heeft eigenschappen die het herkenbaar maken: luid of stil, hoog of laag, kort of lang, scherp of dof... Maar geluid heeft ook een emotionele lading. Als je de stem van je moeder hoort, of van je kind, dan voel je daar iets bij. Of, totaal ander voorbeeld, de toespraken van Hitler. Zelfs als je niet helemaal begrijpt wat hij zegt, word je getroffen door de bitse, blaffende klanken. Geluid dóét iets met een mens.”

Van vlees en bloed

“Juist die emotionele lading maakt geluid interessant voor kunstenaars, producers, regisseurs en natuurlijk componisten. En zo komen we bij de tweede topic van onze lezing: hoe creëer je audio voor, bijvoorbeeld, een film of een hoorspel? Daar hebben Frank en ik heel wat ervaring mee, dus daar kunnen we wel iets zinnigs over vertellen.”

 

“Helaas word je als audiomaker vaak pas op het eind aan boord gehaald. Het visuele krijgt gewoonlijk voorrang, zowel in tijd als in centen. Onterecht. Goede filmregisseurs vinden klank even belangrijk. Een scène krijgt pas echt kleur en emotionele diepgang als de audio ermee matcht - of nog beter, als ze een extra dimensie toevoegt.”


“Zo heb ik de muziek gemaakt bij de tv-serie ‘Van vlees en bloed’. Ik had alleen een script, en op basis daarvan heb ik een soort tango gecomponeerd. Best verrassend, voor een serie die zich afspeelt bij een beenhouwersfamilie in de Kempen (lacht), maar Tom Van Dyck en Michiel Devlieger (de makers van de serie, red.) waren meteen mee. Tango heeft iets tragisch, maar tegelijk iets komisch: die rare schuifelpasjes, die vrolijke instrumenten... Dat paste wel bij de vibe van de serie, dacht ik.”


“We staan er niet bij stil, maar elke dag worden we gebombardeerd met geproduceerde audio: radio, commercials, het sounddesign van films, podcasts, muziek, wie weet af en toe een hoorspel... En dat geluid is heel vaak gemanipuleerd. Denk maar aan films: vrijwel niets van wat je hoort is echt. Je zal altijd zien dat er tijdens de opnames een vliegtuig overvloog, of dat er ergens een generator stond te brommen... Daarom worden bijna alle filmgeluiden achteraf door gespecialiseerde technici overgedaan.”


“En zo haken we aan op het thema van de lezingenreeks: kunst is óók een manipulatie van de werkelijkheid. Dat is de link tussen wat wij doen en wat kunstenaars doen: we zijn allemaal manipulatoren. Of, als je het positiever wil uitdrukken: makers.”

Zaalzicht 'Naufus Ramírez-Figueroa', 2022, M Leuven

Zaalzicht 'Naufus Ramírez-Figueroa', 2022, M Leuven, foto: © Miles Fischler voor M Leuven

Denkvoer

Met Denkvoer brengt M een divers aanbod van lezingen, lessen, debatten en ontmoetingen. Van een introductie tot meer verdieping: er is voor ieder wat wils. En het is nog gratis ook. Ze vinden plaats in M op donderdagavonden, duren 30 tot 90 minuten en zijn in het Nederlands, tenzij anders aangegeven.