Wael Shawky exposeert in M

Shawky is een Egyptenaar, maar woonde als kind lange tijd in Saoedi-Arabië. Hij zag er met eigen ogen hoe de binnenstromende oliedollars de traditionele nomadische stammensamenleving omvormden tot een hoogtechnologische  stedelijke maatschappij. Die ommekeer maakte een diepe en blijvende indruk op hem.

Maatschappelijke veranderingen staan vandaag nog altijd centraal in zijn kunst, met name de vraag hoe ze verweven zijn met thema’s als identiteit, religie, politiek en geschiedenis. Zijn kunstwerken beschouwt hij als een manier om die kwesties tastbaar te maken. Hij werkt met uiteenlopende media: schilderijen, tekeningen, sculptuur, film, en zelfs muziek.

309 jaar slapen

Het sleutelwoord in Shawky’s tentoonstelling in M is migratie. Niet in de enge zin van mensen die hun thuis achterlaten op zoek naar een beter leven, maar in de breedst mogelijke zin: de overgang van de ene toestand naar de andere. Dat komt bijvoorbeeld naar voren in ‘The Cave’, een serie films waarin Shawky door een supermarkt loopt en het verhaal ‘De metgezellen van de grot’ uit de Koran reciteert: enkele mannen ontsnappen aan een tirannieke heerser door zich in een grot te verstoppen en 309 jaar te slapen. Het werk stelt vragen over consumptie en religie, maar voor de kunstenaar gaat het ook over migratie - hoe het gezelschap door de tijd reist om in een andere maatschappij te ontwaken.

Vaak maken Shawky’s werken deel uit van een overkoepelend project. ‘Cabaret Crusades’ is een goed voorbeeld. De basis van het werk zijn drie films die de kruistochten belichten vanuit een niet-Europees perspectief. De personages spreken Arabisch en worden vertolkt door marionetten. Zo creëert hij afstand tot de gebeurtenissen, in tegenstelling tot de meeste andere films, die je net willen meetrekken in hun verhaal. 

Maar het project bestaat uit meer dan de films. Voor de derde episode, die in M te zien zal zijn, liet Shawky glazen marionetten maken in de wereldberoemde Venetiaanse glasblazerijen van Murano. Die zullen ook onderdeel uitmaken van de tentoonstelling. Bij ‘Cabaret Crusades’ horen zelfs objecten die niet in de films te zien zijn: houten bas-reliëfs met exacte kopieën van Europese werken over de kruistochten, waar Shawky monsters en mythische wezens aan toevoegt.

Droog en nat

De tentoonstelling van Shawky in M heet ‘Dry Culture Wet Culture’, een titel die alweer verwijst naar migratie. Hij ziet in de ontwikkeling van samenlevingen, zeker in de Arabische wereld, een constante verschuiving van een zogenaamde Dry Culture – een traditionele bestaansvorm van rondzwervende stammen in een droge omgeving – naar een Wet Culture – een sedentaire samenleving op basis van irrigatie en landbouw. Maar die migratie van droog naar nat staat voor hem ook model voor alle grote maatschappelijke veranderingen, en dus voor migratie in de brede betekenis van het woord. 

Een verhaal

In ‘Dry Culture Wet Culture’ zullen werken uit drie projecten te zien zijn: ‘Cabaret Crusades’, ‘The Cave’ en ‘The Gulf Project Camp’, dat geïnspireerd is door de Arabische geschiedenis sinds de 17de eeuw. Er komt ook een nieuw werk dat speciaal voor M gemaakt wordt: ‘Asphalt City’. “De link tussen de drie is migratie,” zegt Shawky zelf. “Wat ik fijn vind aan deze tentoonstelling, is dat er een tijdslijn in zit, een soort verhaal. De uitdaging is om in elke stad, elke tentoonstelling iets nieuws te brengen, dat verbonden is met je ervaring van die stad. In Leuven heb ik de kans gekregen om het museum te bezoeken en de ruimtes te leren kennen. De tentoonstelling speelt daarop in en is daardoor uniek. Je zal ze nooit precies kunnen herhalen op een andere locatie.”

Wael Shawky's 'Dry Culture Wet Culture', van 11.03 tot 28.08.2022 in M.