Nieuwe film van Ericka Beckman gaat in wereldpremière in M

Begin 2019 polste curator Valerie Verhack bij de Amerikaanse kunstenares Ericka Beckman of ze geïnteresseerd zou zijn in een tentoonstelling in M. Het antwoord was ja. Meer nog, Beckman wilde meteen weten of ze ook nieuw werk kon tonen. Het resultaat is een wereldpremière in M dit najaar.

Perfectie interesseert me niet. Ik kies vergissingen. Ik kies ongelukjes.

Ericka Beckman

Ericka Beckman (1951) maakt films – geen videokunst, maar echte films, meestal op ouderwetse pellicule gedraaid. Het zijn heel unieke, moeilijk te categoriseren werken, vaak met een maatschappijkritische inslag. Bij het gloednieuwe ‘Reach Capacity’, vanaf oktober te zien in M, is dat niet anders.

Ericka Beckman: “De kiem van de film was de research die ik gedaan heb naar het bordspel Monopoly. Wij kennen allemaal de versie die werd uitgebracht in de jaren 30, maar er bleek een heel interessante voorgeschiedenis te zijn, mét socialistische inslag. Begin jaren 1900 had ene Lizzie Magie een spel ontworpen dat uit twee delen bestond. Het eerste deel leek erg op het huidige Monopoly: de spelers proberen eigendommen te kopen, winst te maken en elkaar weg te concurreren. Uiteindelijk wint er één doordat hij het monopolie op de eigendommen heeft verworven. De kapitalistische opvatting van economie, zeg maar. Bij het huidige Monopoly is het spel dan voorbij, maar in de versie van Lizzie Magie werd het bord omgeflipt en speelde je verder met nieuwe, socialistische regels. Daardoor raakte het monopolie verbroken en werd de rijkdom eerlijk verdeeld.”

“Dat gegeven heb ik gebruikt in ‘Reach Capacity’. Ik wilde tonen dat er een alternatief is voor de economische structuur waar we nu in leven.”

Woede

‘Reach Capacity’ is ook mee bepaald door gebeurtenissen in je eigen leven.

“Ja, er waren twee belangrijke inspiratiebronnen. Eén: ik ben opgegroeid op legerbases – mijn vader was militair. Verbazend misschien, maar het Amerikaanse leger heeft veel weg van een socialistische organisatie. Gezondheidszorg, scholing, huisvesting … : alles wordt voor je geregeld. Ik dacht dat het leven zo was voor iedereen. Pas toen mijn vader ontslag nam uit het leger begon ik te beseffen dat mijn landgenoten een heel ander, veel onzekerder bestaan leiden.”

“De tweede gebeurtenis is veel recenter. Ik had een beschermde leef-werkruimte in Lower Manhattan, in een gebouw met andere kunstenaars. Maar een projectontwikkelaar is erin geslaagd de bescherming te omzeilen: hij heeft de hand kunnen leggen op ons gebouw en wij moesten vertrekken. Hij heeft er appartementen in gemaakt.”

Was woede een drijfveer om de film te maken?

“Nee. Ik voelde wel een mengeling van woede en verontwaardiging over hoe het systeem werkt, maar ik kon het niet persoonlijk nemen. Zoveel Amerikanen hebben hun huis verloren de voorbije jaren. Ons economische systeem hecht geen waarde aan andere dingen dan geld. Voor mij is het vooral belangrijk om dat te begrijpen en te werken met die ideeën.”

“Maar je zal die kwaadheid niet voelen in ‘Reach Capacity’. Ik gebruik mijn werk niet om gevoelens uit te drukken.”

De film ziet er inderdaad juist heel speels en kleurrijk uit.

“Dat is omdat ik de waarde van handarbeid in de verf wil zetten. De arbeiders die je in de film ziet, hebben waarde. Wat ze doen met hun lichaam heeft waarde. Daar wilde ik op wijzen met die speelsheid.”

Poëtisch

Je leest vaak over je werk dat het op spelletjes gebaseerd is. Wat wil dat zeggen?

“Om te beginnen: mijn acteurs spreken niet. Ik steun niet op taal. Als ik kan, druk ik ideeën via bewegingen uit, zoals een danser dat zou doen. Ik wil mensen ervan bewust maken dat hun lichaam tot heel veel in staat is. Onder meer communiceren via beweging.”

“Verder gebruik ik spelregels om mijn films te structureren – létterlijk. De personages doen zetten, passen strategieën toe, en bepalen zo de afloop. Als kijker kan je je bezinnen over wat jij zou doen. Je moet denken als een speler als je naar mijn films kijkt. Anders ga je teleurgesteld zijn, want de personages zeggen niks. Ze worden niet gedreven door emoties.”

Een spel heeft iedere keer een andere, onvoorspelbare afloop. Een film blijft iedere keer hetzelfde – jij moet dus het einde bepalen. Hoe heb je dat met ‘Reach Capacity’ aangepakt?

“In het tweede deel van de film veranderen de regels – net zoals bij die voorganger van Monopoly. En als je de regels verandert, verander je de actie. De film wordt poëtischer en ik spreek de kijkers ook rechtstreeks aan via gezongen teksten. Ik vraag hun om na te denken over de waarde van arbeid. Om te begrijpen wat waarde ís.”

ericka_beckman_reach_capacity — Ericka Beckman, Reach Capacity, 2020, © Dirk Pauwels

ericka_beckman_you_the_better — Ericka Beckman, You The Better, 1983, © Dirk Pauwels

ericka_beckman_you_the_better_2 — Ericka Beckman, You The Better, 1983, © Dirk Pauwels

ericka_beckman_nanotech_players — Ericka Beckman, Nanotech Players, 1989, © Dirk Pauwels

Virus

Covid-19 heeft een grote invloed gehad op de film: je kon voor het tweede deel geen opnames meer maken met acteurs.

“Ja, daar hebben we omheen moeten werken. Ik heb ongeveer alle beelden met acteurs gebruikt die ik nog had liggen. Er zitten meer animaties in dan in het eerste deel. En samen met mijn vaste componist Brooke Halpin heb ik een hoop gezongen teksten – lyrics – uitgewerkt om alles samen te houden.”

“Die lyrics zitten in veel van mijn films. Ze hebben ongeveer de rol van het koor in het Grieks theater: ze geven commentaar bij de actie. Maar tegelijk zorgen ze ook voor ritme en structuur. Meestal maak ik de teksten helemaal in het begin van het productieproces. Dan ga ik ermee naar Brooke, en samen leggen we er een patroon in. De beelden monteer ik dan op dat ritme.”

Tegelijk met ‘Reach Capacity’ toon je in M ook het multimediawerk ‘Nanotech Players’ (1988) en een film uit het begin van je carrière, ‘You The Better’ (1983). Er zijn opvallende parallellen tussen de twee films: de kleuren, de arbeiders, de lyrics, het onderwerp, de link met spelletjes ... Is dat zo bedoeld?

“Ja, we hadden van in het begin de intentie om ze samen te tonen. Het is een manier om terug te kijken op de tijd dat ik begon als kunstenaar. De Amerikaanse economie is geweldig veranderd in die periode, maar de wortels van wat we nu zien, liggen in de jaren 80, het Reagan-tijdperk. Daarom wou ik de films op elkaar laten inspelen. Ze omarmen een periode in mijn werk.”

Flip

Je toont niet alleen de films, er komt ook een installatie bij.

“Ja, we tonen de twee films in M in dezelfde ruimte, dus zijn we aan het uitdenken hoe ze elkaar gaan opvolgen. Waarschijnlijk gaan we het publiek via de belichting duidelijk maken dat de ene film gedaan is en de andere begint.”

“We hebben ook sculpturale elementen die de films ondersteunen. Voor ‘You The Better’ zijn het grote lichtbakken. Die hebben de vorm van de Monopoly-huisjes die in de film voorkomen. Het patroon van de belichting en de kleur van de huisjes veranderen mee met wat er in de film gebeurt. Ze geven het ritme aan, maar ze dragen ook betekenis. De huisjes hebben veel functies in de film; op het einde zijn ze bijvoorbeeld een scorebord geworden. Dat ga je ook in de ruimte zien.”

“En bij ‘Reach Capacity’ wil ik het scherm laten omflippen tussen deel één en deel twee. En er zullen plastic verkeersbarrières komen – die zitten ook in de film.”

Tot slot: je maakt je animaties met de hand, op pellicule. Dat is een lang en moeilijk proces, terwijl tegenwoordig ongeveer alles kan met digitale animatie. Waarom blijf je voor die aanpak kiezen?

“Ik zal je vertellen waarom: omdat ik plezier beleef aan vergissingen maken. Ik geloof niet dat we in een perfecte wereld leven, en dat alles perfect moet zijn. Ik doe dingen waarvan ik het resultaat pas ken als de film ontwikkeld is. En als het werkt, maar niet is wat ik in gedachten had, dan ga ik graag de kant op die het ‘ongelukje’ me uitstuurt. Digitaal is een volledig ander proces: je hebt onmiddellijk feedback, en je kan blijven bijsturen. Fijn als je dat wil, maar ik kies vergissingen. Ik kies ongelukjes. Ik wil geen perfectionist zijn.”

Beleef je plezier aan het maken van je animaties?

“Absoluut. Om ze te maken, maar ook om te zien hoe ze uitdraaien. Just wait and see. Puur plezier!”

Ericka Beckman, van 09.10.20 tot 18.04.21 in M.