De oude en nieuwe voorzitter van de raad van bestuur in gesprek

DE OUDE EN NIEUWE VOORZITTER VAN DE RAAD VAN BESTUUR IN GESPREK

Denise Vandevoort en Bert Cornillie

Als bezoeker merk je er weinig van, maar achter de schermen wordt de koers van M mee uitgezet door de raad van bestuur. De voorbije twintig jaar werd de raad voorgezeten door Denise Vandevoort. Op 1 januari 2023 gaf ze het stokje door aan Bert Cornillie, die tegelijk ook haar functie als Leuvens cultuurschepen overnam.

M laat zien dat kunst een completer mens van je maakt

Bert Cornillie

Voorzitter van de raad van bestuur van M

Denise Vandevoort: “Twintig jaar voorzitter: dan heb je heel wat om op terug te kijken. Dan denk ik in de eerste plaats aan de opening van M in 2009. Het oude museum was te klein voor onze collectie en voor onze ambities. Het bood ook geen antwoord op de groeiende aandacht voor hedendaagse kunst. Mijn voorganger had al verschillende dingen in gang gezet, en toen ik voorzitter werd, hebben we een ontwerpwedstrijd voor een combinatie van nieuwbouw en renovatie uitgeschreven. Uiteindelijk koos de jury voor het ontwerp van Stéphane Beel. Dat sloot het mooist aan bij de bestaande gebouwen en was tegelijk erg hedendaags. Ik ben er nog altijd van overtuigd dat ‘t het beste ontwerp was. Stéphane zei ook meteen dat er ter plekke een ondergronds depot moest komen. Een technisch huzarenstukje, maar het is gelukt.”

“We vonden het van bij het begin belangrijk om de Leuvenaars bij M te betrekken. Tijdens de verbouwing hebben we daarom verschillende stukken tentoongesteld in Leuvense winkeletalages, in bankkantoren, bij de stadsdiensten... Achteraf hebben we alles weer netjes teruggezien (lacht).”

“Voor de nieuwe naam hebben we een beroep gedaan op een gespecialiseerd bureau. Die zeiden: waarom noem je het niet gewoon M, met de m van museum? Eerst vond ik dat wat te simpel, maar ik heb me gelukkig laten overtuigen. Communicatief bood die naam heel wat mogelijkheden. Denk maar aan de M-bassadeurs en de M-cenassen. En we vonden Mathilde en Máxima – toen nog allebei prinses – bereid om het museum te openen. De link tussen M en hun voornaam heeft zeker geholpen. Een geweldige dag was dat, waar enorm veel volk op afkwam. Je voelde dat de Leuvenaars het nieuwe museum meteen in hun hart hadden gesloten.”

Niks gekost

“M was vernieuwend doordat het oude en hedendaagse kunst vermengde - de meeste musea focussen op een van de twee. Aanvankelijk hadden we geen collectie hedendaagse kunst, maar in 2011 hebben we een langdurige bruikleenovereenkomst kunnen sluiten met Cera. Later hebben we dat nog eens kunnen doen met de Vlaamse Gemeenschap. In het begin kreeg ik wel eens de vraag hoe M zich al die hedendaagse werken kon permitteren, maar dat heeft ons dus niks gekost.”

“Wat M ook onderscheidde, was de transhistorische aanpak. Die houdt in dat je kunstwerken uit verschillende periodes en achtergronden samen tentoonstelt, zodat ze met elkaar in dialoog gaan. Dat zag je meteen in 2009, bij de openingstentoonstelling rond Rogier van der Weyden. De Leuvense kunstenaar Walter Verdin heeft toen een video-installatie gemaakt die geïnspireerd was door ‘De kruisafneming’. Dat was voor veel mensen een eyeopener: aha, zo kan je dus ook met kunst omgaan. Sowieso was dat een magnifieke tentoonstelling. Heel wat stukken waren nog nooit in België te zien geweest – we konden ze alleen maar tonen dankzij connecties met het Belgische en het Spaanse hof.”

Bert Cornillie: “Komend najaar organiseert M een grote tentoonstelling rond Dieric Bouts - een tijdgenoot van Van der Weyden, die hier in Leuven werkzaam was. Daar zullen ook weer unieke stukken te zien zijn, én werk van hedendaagse kunstenaars. Die transhistorische aanpak is erg waardevol.”

Denise: “M deed ook vanaf het begin op een moderne manier aan publieksbemiddeling. Vroeger hadden musea de naam dat ze stoffig en saai waren, maar M heeft de ramen altijd opengegooid: voor scholen, gezinnen, mensen met diverse achtergronden...”

Bert: “Zelf vond ik 'De Kunstbrug' een inspirerend project: een zes jaar durende samenwerking met Mater Dei, een superdiverse Leuvense school. Aan het eind konden de kinderen hun ouders en medeleerlingen door het museum gidsen. Een mooie manier om ze meer zelfvertrouwen te geven, én om ook de oudere generatie te bereiken. Of denk aan M-IDZOMER, het jaarlijkse kunst- en muziekfestival. Hoeveel musea ken je die zoiets organiseren? M richt zich ook tot de bredere gemeenschap. Dat moeten we zeker voortzetten.”

Bert Cornillie, foto: © Eva Beeusaert voor M Leuven

Denise: “M heeft ook altijd sterk ingezet op wetenschappelijk onderzoek. Denk maar aan het eyetracking-project, waar wetenschappers heel precies zijn gaan meten waar bezoekers nu eigenlijk precies naar kijken als ze voor een schilderij staan. Dat heeft waardevolle inzichten opgeleverd.”

Bert: “Het museum heeft ook altijd kansen gegeven aan jong talent. Met de M-residenties bijvoorbeeld, waarin beginnende kunstenaars de kans krijgen om in alle rust aan een project te werken, dat ze vervolgens ook in M kunnen tonen.”

Recordbedrag

Denise: “Ik wil ook graag aanstippen dat de stad, M en Cera de kunstensector van bij het begin van de coronacrisis financieel ondersteund hebben. We waren daarin een voortrekker: de Vlaamse overheid is ons daarin gevolgd. Ik durf te zeggen dat M er stáát, ook bij de beleidsmakers.”

Bert: “Zeker. Zo heeft Event Flanders 2 miljoen euro vrijgemaakt voor het stadsfestival rond Bouts dit najaar. Een recordbedrag.”

“Het gaat goed met M, en dat moeten we zo houden. We zullen hooguit wat accenten verleggen. Intern gaan we nog sterker de nadruk leggen op het verkleinen van de ecologische voetafdruk. Extern blijven we M positioneren als een open huis waar iedereen welkom is. We gaan ons best doen om nog meer jongeren en mensen met een verschillende sociale achtergrond naar het museum te krijgen – da’s voor alle musea een uitdaging. Of je nu laag- of hooggeschoold bent: in contact komen met kunst is een bevrijdende ervaring, die een completer mens van je maakt. Da’s voor mij de essentie.”

M bestaat nu veertien jaar. Wat was voor de voorzitters het persoonlijke hoogtepunt?

Denise: “Oef, er zijn er zoveel... Maar ik denk met genoegen terug aan Dirk Braeckman, de fotograaf die in 2011-12 voor het eerst een tentoonstelling had in M. Een paar jaar later vroeg hij aan Eva Wittocx, afdelingshoofd hedendaagse kunst, of ze hem wilde helpen een dossier in te dienen: hij wilde ons land vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië van 2017, een grote eer die maar zeer weinig kunstenaars te beurt valt. Met de raad van bestuur hebben we toen met die vraag ingestemd. We dachten eerlijk gezegd niet dat ze veel kans maakten, maar het is gelukt! M heeft toen zelfs een hele ploeg naar Venetië gestuurd om het Belgisch paviljoen open te houden waar Braeckman exposeerde. Dat heeft veel deuren voor ons geopend. Onlangs hebben we bijvoorbeeld nog samengewerkt met het Louvre voor de tentoonstelling ‘Albast’. Dat zou vroeger wellicht niet gelukt zijn.”

Bert: “Ik heb in M al heel wat straffe dingen gezien, maar ‘Macht en Schoonheid’ – de tentoonstelling over de Arenbergs, in 2018-19 - is me bijgebleven. Ik wist op voorhand niet goed wat ik ervan mocht verwachten, maar het was indrukwekkend. Als je alleen al ziet waar de familie Arenberg haar sporen heeft achtergelaten... Aan de tentoonstelling was ook een festival gekoppeld, dat tienduizenden bezoekers trok. Nog een goed voorbeeld van hoe M de deuren openzet.”