Achter de schermen: publieksbegeleiders

Achter de schermen

Publieksbegeleiders

Noem ze geen zaalwachters of suppoosten, en zeker geen bewakers. De publieksbegeleiders zijn de gastheren en -vrouwen van M. Ze weten alles (of toch veel) over de tentoongestelde werken, maar tonen je evengoed de weg naar de lift of het toilet. ‘Als je iets wil weten: spreek ons aan.’

Sorry meneer, ik dacht dat u een kunstwerk was!

Gunnar Machtelings werkt in M sinds de opening in 2009. Alex Emenogu is publieksbegeleider sinds 2013. Jona Jamart is sinds eind 2024 aan de slag.

Jona: “M heeft vier vaste publieksbegeleiders. Er zijn ook medewerkers met dagcontracten en jobstudenten. We dragen geen uniform, maar je herkent ons aan de badge ‘Can I help you?’”

Gunnar: “Als mensen een zaal binnenkomen, proberen we even oogcontact te maken of goeiendag te zeggen. Eigenlijk zeggen we daarmee: spreek ons gerust aan als je iets wil weten.”

Alex: “De vraag die we het vaakst krijgen, is: kunt u iets vertellen over dit werk of deze kunstenaar? Meestal kunnen we dat: voor elke nieuwe tentoonstelling krijgen we, samen met de gidsen, een rondleiding door de curator en/of de kunstenaar.”

Gunnar: ”Soms vragen mensen: bent u de kunstenaar? Gewoonlijk zeg ik nee (lacht).”

Alex: “Mij is het eens overkomen dat een bezoeker op me afstapte en me aandachtig van top tot teen bekeek. Toen ik hem vroeg of ik ergens mee kon helpen, reageerde hij ontzet: ‘O sorry meneer, ik dacht dat u een kunstwerk was!’”

Publieksbegeleiders in museum M Leuven — © Marie Dreezen voor M Leuven

Pommelien Thijs

Alex: “Door de mix van oude en hedendaagse kunst trekt M een erg divers publiek. Vergelijk het met een muziekfestival waar zowel de Rolling Stones als Pommelien Thijs op de affiche staan. En dus krijgen wij de meest uiteenlopende vragen.”

Jona: “Bij hedendaagse werken is niet altijd veel uitleg beschikbaar, maar je moet bezoekers toch een antwoord kunnen geven als ze er iets over willen weten. Wat de kunstenaar wil vertellen, is misschien niet wat jij erin ziet. Maar die persoonlijke interpretatie – wat het met je doet – vind ik zeker zo belangrijk.”

Gunnar: “In de ‘Collectie van M’ hangt een werk van Willem Oorebeek, ‘Katalog Blackout’. Een reeks zwarte vellen papier, denk je, tot je het van beneden bekijkt: dan zie je veel meer details. Ik zeg mensen soms dat ze door de knieën moeten zakken om het werk beter te zien. Eén keer kreeg ik de reactie: ‘Zeg, ik kom hier niet om te fitnessen!’ Dan moet je vooral vriendelijk blijven.”

Alex: “Maar we krijgen evengoed vragen over oude kunst. In de eerste zaal hangt een triptiek van Michiel Coxie. Die tonen we meestal gesloten. Als mensen vragen waarom, leggen we uit dat zulke drieluiken ook vroeger enkel op kerkelijke feestdagen geopend werden. Heel af en toe probeert iemand de luiken te openen. Gelukkig zijn ze goed afgesloten, maar dan grijpen we natuurlijk meteen in.”

Gunnar: “De mix van oud en hedendaags zet mensen weleens op het verkeerde been. In die eerste zaal hangt een hedendaags werk van Patrick Van Caeckenbergh tussen oudere religieuze schilderijen - maar als je het van dichtbij bekijkt, zie je dat hij er pornografische beelden in verwerkt heeft. Eén keer vroeg een oma aan haar kleinzoon nietsvermoedend welk schilderij hij wilde zien. Het jongetje wees naar dat werk. Pas toen ze er vlak voor stonden, besefte oma waar ze naar keken. Ze waren rap naar de volgende zaal (lacht).”

Nooit gaan zitten

Alex: “Het museum is onderverdeeld in zones van telkens een paar zalen. De Sint-Pieterskerk is een aparte zone. Ook heel mooi, maar wel kouder dan in M.”

Jona: “In elke zone staat één publieksbegeleider, maar we wisselen om het uur van zone. Zo kan je wat rondwandelen. Zitten doen we alleen op heel kalme momenten. Soms is dat wel vermoeiend. Net zoals de hele dag in kunstlicht werken, zeker als het gedempt is. Bezoekers spreken ons daar dan over aan – ‘waarom is het hier zo donker?’ – maar voor fragiele stukken is dat nodig.”

Gunnar: “Mensen klagen soms ook over lawaai of andere bezoekers. M biedt een audiogids aan op de smartphone, maar hardhorige bezoekers zetten die weleens te luid. Dan vragen we om het wat stiller te zetten of oortjes te gebruiken.”

Jona: “Gelukkig krijgen we ook veel positieve commentaren. Boeiende tentoonstelling, mooie scenografie… Dat geven we intern door. Wij zijn het eerste aanspreekpunt voor de bezoekers, dus voor het museum is dat interessante informatie.”

Mona Lisa-momentjes

Jona: “In M komen elke dag groepen, met of zonder gids. We letten erop dat er geen twee groepen tegelijk in één zaal zijn, en dat de gidsen niet voor een werk blijven staan terwijl ze er uitleg bij geven.”

Gunnar: “Er komen ook veel schoolklassen, en niet iedere leerkracht heeft zijn of haar groep in de hand. Zeker pubers zitten soms liever te chillen op een bankje. Zolang ze andere bezoekers niet storen, is dat oké. We houden een oogje in het zeil, maar we willen niet te streng zijn. In M moet iedereen zich thuis voelen.”

“Bij grote tentoonstellingen werkt M met tijdsloten, maar dan nog kan het erg druk zijn. Soms heb je zelfs Mona Lisa-momentjes – dat mensen elkaar verdringen om toch maar dat ene topwerk te kunnen zien. Maar na sluitingstijd hebben wij dat werk helemaal voor ons alleen. Mooie momenten zijn dat.”

Alex: “Da’s nog iets dat wij doen: kort voor sluitingstijd door alle zalen gaan om te controleren of er niemand achterblijft. Soms moet je twee of drie keer helemaal rond gaan – een heel gedoe.”

Gunnar: “Bij het buitengaan vragen mensen me soms nog tips over waar ze iets kunnen eten of drinken. Barbóék in M, antwoord ik dan altijd. En voor de rest wens ik ze nog een prettige dag (lacht).”